Tasavvur qiling: birinchi WordPress veb-saytingiz nihoyat ishga tushdi va ishlayapti. Oylardan beri o’zingizni bunchalik muvaffaqiyatli his qilmagansiz. Siz o’zingizga munosib tarzda ofarin aytasiz, mehnat mevasiga erishishingizga yordam bergan odamlar ham shunday qilishadi. Kerakli plaginlarni o’rnatasiz va saytingizning kelajagini yanada kengroq rejalashtirishni boshlaysiz. Hammasi yorqin ko’rinadi va ishlar a’lo darajada ketmoqda.
Kutilmagan hodisa yuz berguncha. Saytingiz esa ishdan chiqdi.
O’zingizcha yelka qisasiz. Bunday holatlar eng zo’r odamlar bilan ham sodir bo’lishini eshitgansiz. Qolaversa, Mark Zukerberg va Devid Karpda ham ilgari shunday narsa bo’lganiga amin bo’lasiz va ularning har ikkalasi ham hozir juda yaxshi ahvolda, shunday emasmi?
Shuning uchun siz uni qayta ishga tushirishga harakat qilasiz, tuzatish yo’llarini internetdan jon-jahdingiz bilan qidirasiz. Birinchi urinishda o’xshamaydi. Ikkinchisida ham o’xshamaydi – yoki uchinchisida, to’rtinchisida, o’n yettinchisida, hatto yigirma ikkinchisida ham. Butunlay va batamom halokatga uchraganingizni tushunganingizda ko’zlaringiz katta-katta ochiladi; veb-saytingiz butunlay yo’q bo’ldi. Siz yechim topish uchun butun internetni ko’zdan kechirasiz, lekin deyarli barcha qo’llanma saytlari bitta gapni aytadi:
Siz WordPress fayllaringizni boshidanoq zaxiralab borishingiz kerak edi.
Siz WordPress fayllaringizni boshidanoq zaxiralab borishingiz kerak edi.
Siz WordPress fayllaringizni boshidanoq zaxiralab borishingiz kerak edi.
Veb-sayt egasining eng yomon dahshatli tushlaridan biri, yumshoq qilib aytganda. Bu aynan biz qochishni xohlagan holat, shuning uchun buni qanday qilib oldini olish mumkin? Xo’sh, javob juda oddiy: yaxshi zaxira nusxa yaratish plaginini o’rnatishimiz kerak.
Qanday va qayerdan boshlash kerak?
WordPress saytingizni zaxiralashdagi birinchi qadam aynan nimalarni zaxiralash kerakligini aniq bilishdir. WPBeginner o’zining “Which WordPress Files Should You Backup? And the Right Way To Do It” maqolasida ushbu vazifa uchun zaxiralanishi zarur bo’lgan quyidagi asosiy fayllarni ko’rsatib o’tgan:
- Asosiy WordPress fayllari
- wp-content papkasidagi fayllar (mavzuingiz, plaginlar va yuklamalar)
- WordPress konfiguratsiya fayli
- WordPress ma’lumotlar bazangiz
Zaxira nusxalar haqida batafsilroq
WordPress o’z-o’zidan saytingiz uchun o’rnatilgan xavfsizlik va zaxiralash tizimlariga ega emas (garchi ularni qo’lda sozlashni o’rganishingiz mumkin bo’lsa-da, bu ancha vaqt oladi), shuning uchun qiyinchiliklarni kamaytirish yo’lini topish o’zingizga bog’liq. Saytingizni yangilab borish doimo tabiiy holat (bordiyu unga yangi narsa qo’shmoqchi bo’lsangiz, masalan boshqa plagin, yoki biror narsani olib tashlamoqchi bo’lsangiz), ma’lumotlarni yo’qotishni xohlamasangiz (albatta, xohlamaysiz), zaxira nusxalar shart. Saytingizni zaxiralash va xavfsizlikni kuchaytirishning boshqa sabablariga uning xakerlardan himoyalanganligiga va saytingiz ma’lumotlarini hech kim o’g’irlay olmasligiga ishonch hosil qilish kiradi.
“Buning uchun ham plagin bor.”
WordPress har xil funksiyalar uchun tonnalab plaginlarga ega, jumladan (ha, to’g’ri topdingiz) xavfsizlik va zaxiralash choralari uchun ham bir nechtasi mavjud. Siz tanlashingiz mumkin bo’lgan ushbu plaginlarning juda ko’p turlari bor; eng mashhurlaridan ba’zilari: BackupBuddy va UpDraftPlus. Ushbu plaginlar (va boshqalar) haqida deyarli hamma joyda sharhlar bor, shuning uchun xavotir olmang – internet mo’jizasi sizga yordam beradi. Shaxsan biz xavfsizlik va zaxira nusxalash uchun VaultPressdan quyidagi sabablarga ko’ra foydalanamiz:
- VaultPress Automattic tomonidan yaratilgan – unga Matt Mullenweg– WordPressning o’ziga ham aynan shu shaxs asos solgan. Automattic mahsulotlari va xizmatlarining aksariyati, agar hammasi bo’lmasa ham, ishonchli va allaqachon sinab ko’rilgan plaginlarga a’zo bo’lish hech qachon yomon fikr emas.
- Aksariyat zaxira plaginlaridan farqli o’laroq, VaultPress saqlash joyini talab qilmaydi. Ular ma’lumotlaringizni o’z serverlarida saqlaydilar, shuning uchun veb-xostingizdan hech qanday “serverda juda ko’p joyni egallayapsiz” degan ogohlantirishlarni olmaysiz.
- Oddiylik. Undan foydalanish uchun shunchaki foydalanuvchi interfeysingizga kirishingiz kifoya va barcha zaxira nusxalari tafsilotlarini ko’rishingiz hamda u yerdan amallarni bajarishingiz mumkin.
VaultPress bizning shaxsiy talablarimizga javob bergani sababli, u biz uchun a’lo darajada ishlaydi. Biroq, agar siz VaultPressdan qoniqmasangiz, ko’plab saytlar – masalan, WPBeginner va wpmudev – agar qaror qabul qilishda qiynalsangiz, odatiy qiyosiy maqolalarni taqdim etadi.
Hammasi o’zingizga bog’liq
Veb-saytingizni himoyalash va zaxiralash bo’yicha qaror oxir-oqibat o’zingizga bog’liq. Ba’zi odamlar himoyalanmagan sayt keltirib chiqaradigan xavf-xatarlarga qarshi tura olishlariga ishonadilar… ba’zilari esa yo’q – va bu tabiiy hol. Axir, afsuslanishdan ko’ra ehtiyot bo’lgan yaxshiroq.
Qaysi qarorni tanlashingizdan qat’i nazar, har doim imkoniyatlaringizni chamalashni unutmang. Nima bo’lganda ham, nimani eplay olishingizni faqat o’zingiz baholay olasiz.
Omad yor bo’lsin!