WordPress.com विरूद्ध WordPress.org

जर तुम्ही वेबसाइट बनवण्याच्या बाबतीत तुलनेने नवीन असाल, तर बहुधा तुम्हाला WordPress.com विरूद्ध WordPress.org या मोठ्या वादाबद्दल माहिती नसेल. कदाचित तुम्हाला यांपैकी एक अस्तित्वात आहे आणि प्रत्येकाचे वेगवेगळे फायदे-तोटे आहेत हेही ठाऊक नसेल. मग WordPress.com आणि WordPress.org वापरण्याबाबत नेमका हा मोठा वाद काय आहे? दुसरी आवृत्ती खटला दाखल होण्याची वाट पाहणारी केवळ एक स्वस्त नक्कल आहे का?

बरं, तसे नाही.

थोडक्यात सांगायचे तर, हा वाद तुम्ही जी वेबसाइट बनवण्याचा प्रयत्न करत आहात, तिच्यासाठी या दोन WordPress सेवांपैकी कोणती अधिक योग्य आहे याबद्दल आहे. यांपैकी कोणतीही सेवा दुसऱ्याची नक्कल नाही आणि दोन्ही साइट्स WordPress च्याच मालकीच्या आहेत; फरक एवढाच आहे की यातील एक (.com) ही दुसऱ्यापेक्षा नॉन-डेव्हलपरसाठी अधिक सुलभ आवृत्ती आहे, आणि .com च्या तुलनेत साइट बनवताना .org वर खूपच कमी मर्यादा आहेत.

“पण मला कशाची गरज आहे हे मी कसे ओळखायचे?”

या प्रश्नाचे उत्तर पूर्णपणे तुमच्या भविष्यातील वेबसाइटच्या गरजांवर अवलंबून आहे. वापरण्यासाठी वस्तुनिष्ठपणे कोणती आवृत्ती “अधिक चांगली” किंवा “सर्वोत्तम” आहे, अशी कोणतीही एक WordPress आवृत्ती नाही. या दोन्हींची स्वतःची अनोखी वैशिष्ट्ये आहेत आणि दोन्हींमध्ये समान प्रमाणात फायदे आणि तोटे आहेत.

WordPress.com: मी का आणि कधी वापरावे?

WordPress.com तुमच्यासाठी मूलभूत गोष्टींची काळजी घेते, ज्यामुळे तुम्हाला तुमच्या साइटच्या मजकुरावर अधिक लक्ष केंद्रित करता येते. हा असा साइट बिल्डर आहे जो पूर्णपणे Automattic नावाच्या कंपनीद्वारे चालवला आणि होस्ट केला जातो. तुम्हाला प्रीमियम होस्टिंग, बॅकअप्स, सुरक्षा आणि अशा बऱ्याच गोष्टी मिळतात. याचा अर्थ असा की, सुरुवातीपासून वेबसाइट बनवण्यात कित्येक तास घालवण्याऐवजी, तुम्ही तुमच्या साइटच्या मजकुरावर खूप सहजपणे लक्ष केंद्रित करू शकता.

मात्र लक्षात घ्या की, WordPress.com च्या स्वतःच्या काही मर्यादा देखील आहेत. तुम्हाला तुमच्या साइटच्या अंतर्गत कामकाजाची देखभाल करण्याबद्दल फारशी काळजी करावी लागत नसली, तरी तुम्हाला हवं तितकं स्वातंत्र्य कदाचित यात मिळणार नाही हे तुम्हाला लक्षात ठेवावं लागेल. तुमच्या साइटचा इंटरफेस कस्टमाइझ करणे ही समस्या नसली (उदा. WordPress.com मध्ये भरपूर थीम्स येतात), तरी प्लगइनच्या स्वरूपात विशिष्ट वैशिष्ट्ये आणि घटक जोडणे ही एक अडचण बनू शकते, विशेषतः जर तुमच्या साइटला WordPress.com वर उपलब्ध नसलेल्या विशिष्ट वैशिष्ट्यांची आवश्यकता असेल तर.

वेबसाइटची देखभाल कशी करावी ही पूर्णपणे वेगळी गोष्ट आहे. हे प्रामुख्याने यावर अवलंबून असते की 1.) तुम्ही WordPress डेव्हलपर नाही आहात 2.) तुम्हाला कोडिंग शिकण्याची कोणतीही इच्छा नाही, किंवा 3.) त्यासाठी तुमच्याकडे खूप कमी वेळ आहे किंवा अजिबात वेळ नाही.

WordPress.org: याचा विचार करण्याची वेळ कधी येते?

WordPress.org चा विचार करतानाचा एक महत्त्वाचा नियम म्हणजे जेव्हा तुम्हाला कोडिंगचे कामकाज थोडेफार तरी ठाऊक असते, किंवा ते कसे करावे हे शिकण्यासाठी वेळ देण्याची तुमची तयारी असते. WordPress.org ही WordPress ची सेल्फ-होस्टेड आवृत्ती असल्याने, तुम्ही तुम्हाला हवे तितके तांत्रिक काम स्वतः करू शकता. शिवाय, तुम्हाला हव्या त्या प्रमाणात त्यात बदल करण्याचे स्वातंत्र्य मिळते. स्वतःचे होस्ट शोधणे, स्वतःचे सुरक्षा बॅकअप सेट करणे आणि एकंदरीत वेबसाइटची स्वतः देखभाल करणे – आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, स्वतःच्या अटींवर – ही जबाबदारी तुमची असेल.

“पण थांबा, मला ते का हवे असेल? वेबसाइट बनवणे सोपे करणे हाच WordPress चा मूळ हेतू नाही का?”

…नेमके तसे नाही. याकडे अशा प्रकारे पहा: The Daily Post ने WordPress.org आणि WordPress.com दरम्यान एक उत्कृष्ट तुलना मांडली आहे, ज्यावरून अगदी नवशिक्यातील नवशिक्यालाही (जसे की मी स्वतः) त्याचा मुख्य सारांश लगेच लक्षात येईल.

त्यांच्या मते, WordPress.com कडे तुम्ही अशी गोष्ट म्हणून पाहिले पाहिजे ज्यावर तुमची पूर्ण मालकी नाही. उदाहरणार्थ, कल्पना करा की तुम्ही १५ वर्षांचे आहात आणि अजूनही पालकांसोबत राहत आहात. जर तुम्हाला तुमच्या बेडरूमला रंग द्यायचा असेल, तर आधी तुम्हाला पालकांची परवानगी घ्यावी लागेल (ज्यांची अर्थातच तुमच्या खोलीसह संपूर्ण घरावर पूर्ण मालकी असते). तांत्रिकदृष्ट्या ती खोली तुमची असते, पण दिवसाअखेर पाहता, ती पूर्णपणे तुमची नसते.

त्यामुळे जर तुम्हाला काही मोठे बदल करायचे असतील (जसे की भिंतींना रंग देणे, किंवा खोली वाढवणे), तर तुम्हाला घराच्या खऱ्या मालकांशी, म्हणजेच आई-वडिलांशी चर्चा करावी लागेल आणि/किंवा तडजोड करावी लागेल. मात्र, याचा एक चांगला फायदा असा आहे की जेव्हा तळघरातील फ्यूज जातो किंवा एसी काम करणे बंद करतो, तेव्हा पालक त्याची काळजी घेतात आणि तुम्हाला कशाचीही काळजी करण्याची गरज नसते.

दुसरीकडे, WordPress.org ही अशी गोष्ट आहे जी तुम्ही तुमच्या मर्जीनुसार मुक्तपणे कस्टमाइझ करू शकता आणि त्यात बदल करू शकता. याची तुलना वयाच्या १८ व्या वर्षी घराबाहेर पडून स्वतःचा फ्लॅट घेण्याशी केली जाऊ शकते. तुमच्या घराची पूर्ण मालकी तुमच्याकडे असल्यामुळे, तुमच्या आईला न आवडणाऱ्या रंगाने भिंती रंगवण्यासाठी तुम्हाला कोणाशीही तडजोड करावी लागत नाही; निर्णय घेण्याचे आणि/किंवा तुमच्या पसंतीनुसार काम करणाऱ्या व्यक्तीला कामावर ठेवण्याचे स्वातंत्र्य तुमच्याकडे असते. याव्यतिरिक्त, तुमच्या लिव्हिंग रूमसाठी कोणता एसी युनिट हवा आहे हे ठरवण्याचे स्वातंत्र्यही तुमच्याकडे असते. फक्त तो खराब झाल्यास, तो दुरुस्त करण्यासाठी तुम्हाला मेकॅनिक आणावा लागेल किंवा त्यात काय बिघाड आहे आणि तो स्वतः कसा दुरुस्त करायचा हे शोधावे लागेल (जे फार वाईट नाही, कारण यातून काहीतरी शिकायला मिळते, आणि शिकणे चांगलेच असते).

आतापर्यंत WordPress.com आणि WordPress.org मधील ठळक फरक नेमके काय आहेत, याची स्पष्ट कल्पना तुम्हाला आली असेल अशी आशा आहे. पण थोडक्यात सांगायचे तर:

तुम्हाला हवे तेवढे जास्त किंवा कमी इन्स्टॉल करा थीम्स केवळ WordPress थीम्सपुरत्या मर्यादित आहेत, जाहिराती काढून टाकण्यासाठी तुम्हाला विशिष्ट शुल्क भरावे लागेल.तुमच्या साइटवर तुमचे जवळजवळ पूर्ण नियंत्रण असते; तुम्ही स्वतःच्या थीम्स जोडू शकता, कस्टमाइझ करू शकता किंवा तयारही करू शकता.

मजकुरावरील नियंत्रण मर्यादित असते;

या दोन्हींमधील फरकांची तुलना करताना या काही बाबी समोर येतात. या दोन्हींमधून निवड करणे हे शेवटी तुमची साइट तयार करताना तुम्हाला किती स्वातंत्र्य हवे आहे आणि त्यासाठी तुम्ही किती संसाधने (वेळ, मेहनत, पैसा इ.) देण्यास तयार आहात यावर अवलंबून असते. लक्षात ठेवा, तुमच्यासाठी कोणते WordPress प्लॅटफॉर्म सर्वोत्तम आहे हे ठरवण्यापूर्वी विचार करण्यासाठी हे दोन्ही अत्यंत महत्त्वाचे पर्याय आहेत. त्यामुळे, निर्णय घेण्याची घाई करू नका!

वेबसाइट निर्मितीच्या हार्दिक शुभेच्छा!